|
Bakterije Uzročnik Bolest
Treponema pallidum Sifilis
Neisseria gonorrhoeae Gonoreja
Chlamidia trachomatis Infekcija genitourinarnog trakta
Ureaplasma urealyticum Urethritis nongonorrhoica
Haemophylus ducrei Šankroid
Calymmatobacterium Granuloma inguinale granulomatosis Gardnerella vaginalis Bakterijska vaginoza
Shigella spp. Šigeloza /homoseksualci
Campylobacter spp. Enteritis /homoseksualci
Grupa B streptokoka Neonatalna sepsa
Virusi
• Humani papiloma virusi Condylomata acuminata
• Poxvirus Molluscum contagiosum
• Herpes simplex virus Genitalni herpes
• Hepatitis B virus Virusni hepatitis
• Virus humane AIDS imunodeficijencije
Protozoe
Trichomonas vaginalis Trihomonijaza
Giardia lamblia Lamblijaza /homoseksualci
Entamoeba histolytica Amebijaza /homoseksualci
Gljivice Candida albicans Vulvovaginitis, Balanitis
Ektoparaziti Phthirius pubis Pedikuloza Sarcoptes scabiei Skabijes
Sifilis
Sifilis je hronična infektivna bolest izazvana Treponemom Pallidum koja se ne može kultivisati na vještačkim podlogama. Osjetljiva je na visoke temperature, isušenje i hemijska sredstva. Treponema Palidum je spiralnog oblika, sa 12 do 18 jednako dubokih zavoja, a kreće se rotirajući se oko svoje duže osovine. Dijeli se svakih 30 do 33 sata Treponema Palidum se prenosi direktnim kontaktom sa oboljelom osobom koja na površini tijela ima zarazne sifilitične promjene. U 95% slučajeva infekcija nastaje seksualnim kontaktom. Indirektni kontakt preko predmeta zajedničke upotrebe danas je rijedak put infekcije. Može se preko placente prenijeti od zaražene majke na fetus, a može se prenijeti i transfuzijom. Kada je treponema dospjela na kožu ili sluzokožu ona penetrira kroz mikroskopski male lezije u kožu ili sluzokožu.Putem krvi i limfe dospijeva u druga tkiva i organe. U daljem toku bolesti promjene koje se javljaju na koži, sluzokožama i unutrašnjim organima rezultat su odnosa između treponeme i imunoalergijskih zbivanja u organizmu.
U razvoju sifilitične infekcije razlikuju se tri stadijuma:
A) primarni stadijum (inicijalno razdoblje) B) sekundrani sifilis (rezolutivno razdoblje) C) tercijarni stadijum (razdoblje destruktivih sifilitičnih manifestacija)
Na mjestu ulaska treponeme u kožu i sluzokožu razvija se lokalna upalna reakcija. Nakon tri nedjelje na mjestu ulaska TP nastaje mala, crvena papula, koja veoma brzo ulcerira jer je slabo opskrbljena krvlju. Nastali ulkus je ovalnog uli okruglog oblika, jasnih rubova, tvrd, kao da je građen od hrskavice. To je tvrdi ulcus ULCUS DURUM. On je praćen otokom regionalnih limfnih žlijezda.
Najčešće je lokalizovan genitalno kod normalnog polnog odnosa. Kod muškaraca na glansu i prepucijumu, a kod žena na velikim i malim labijama, ređe na vaginalnoj porciji uterusa.
Ekstragenitalno: na usni, krajniku, bradavici dojke, perianalno, ili na prstima. Ulcus durum traje od 4 do 6 nedjelja i prolazi spontano. U ovoj fazi dijagnoza sifilisa se postavlja na osnovu nalaza treponeme palidum na mikroskopu sa tamnim poljem.
Druga faza primarnog stadijuma sifilisa je seropozitivna faza u kojoj su pozitivne nespecifične serološke reakcije na lues.Reakcije kojim dokazujemo ta antitijela su: RVK- reakcija vezivanja komplementa ili drugačije nazvana Wassermannova reakcija i flokulacioni testovi koji su jako osjetljivi – VDRL.
SEKUNDARNI SIFILIS ( REZOLUTIVNI SIFILIS)
Ovaj stadijum sifilisa karakterišu opšti simptomi: glavobolja, nesanica, nelagodno osjećanje, opadanje tjelesne težine, nervoza. Na koži se javlja generalizovani makulozni ili makulopapulozni osip koji je označen kao sifilitični egzantem.
Prvi, generalizirani makulozni egzantem naziva se i roseola syphilitica: makule su okrugle ili ovalne, svijetloružičaste boje, kasnije smeđe crvene, veličine nokta ili manjeg novčića. Generalizovana je na koži cijelog tijela i nikada ne svrbi.
Drugi stadijum karakteriše makulopapulozni ili papulozni osip koji nije više generaliziran već više pokazuje regionalni smještaj i asimetriju. Papule mogu biti smještene na koži, sluzokoži.noktima i imati bakarnu boju. Pustulozni egzantem se javlja rijetko i obično je u kombinaciji sa papuloznim.U kasnoj fazi rezolutivnog perijoda kada egzantemi već nestaju dolazi do reverzibilnog, ograničenog ili totalnog ispadanja kose (alopecija syphilitica areolaris ili diffusa). U isto vrijeme mogu se javiti i hiper ili hipo pigmentacije po koži.
SYPHILIS LATENS
To je bezmanifestni period, kada na koži nema nikakvih vidljivih promjena između drugog i trećeg stadijuma sifilisa. Ovaj perijod može da traje od 5 do 25 godina rezultat je prividne ravnoteže izmedju antigenskog podražaja treponeme i imunološkog aparata domaćina.
SYPHILIS MALIGNA
Ovo je veoma rijetka forma sekundarnog sifilisa. Uz opšte poremećaje zdravlja (febrilnost, opšta slabost i iscrpljenost) na prostranim plohama kože nalazimo papulo- pustule(takođe i na sluznicama i plitke ulceracije veličine novca).
TERCIJARNI STADIJUM SIFILISA (RAZDOBLJE DESTRUKTIVNIH SIFILITIČNIH MANIFESTACIJA)
Nastupa 5 do 25 godina nakon infekcije. Manifestacije se razvijaju u tri pravca.
A) Na koži i sluznicama se stvaraju gume ( destruktivne promjene) i tuberi (proliferativne promjene).
B) Promjene na KVS u i parenhimatoznim organima ( Jetra, bubreg, nadbubreg, slezena)
C) Neurosifilis: promjene na CNS u.
Lijek izbora je PENICILLIN.
Gonoreja
Uzročnik je Neisseria gonorrhoeae, Gram negativni diplokok. Infekcija najčešće nastaje polnim putem, gonokoki se ne širi samo po površini epitela, nego prodiru u subepitelno tkivo. Upala je samo kratko vrijeme eksudativna i veoma brzo prelazi u gnojnu. Zbog anatomskih razlika muških i ženskih polnih organa gonoreja muškaraca se razlikuje od gonoreje kod žena. Oba oblika oboljenja se prenose polnim snošajem, dok treći oblik, gonoreja djece, se prenosi nepolnim putem.
Urethritis gonorrhoica anterior
Poslije inkubacije od 3 do 5 dana bolesnik osjeća žarenje pri mokrenju. Oskudan serozni iscjedak za jedan dan postaje obilan, žuto zelene boje i spontano kapa iz uretralne cijevi (otud i ime kapavac). Vanjsko uretralno ušće je zacrvenjeno i edematozno. Javljaju se bolne reakcije. Regionalni limfni čvorovi su uvećani i bolni. Ukoliko uslijedi upala limfnih puteva penis je u cjelini otečen i zadebljan.
Urethritis gonorrhoica posterior
Oboljenje se manifestuje učestalim nagonom na mokrenje, učestalim i bolnim reakcijama i pečenjem na kraju mokrenja. Mokraća je zamučena, a na kraju mokrenja javlja se i krv. Bolesnik osjeća bolove u perineumu koji se šire prema rektumu.
Urethritis gonorrhoica chronica
Znaci upale su manje izraženi i subjektivni simptomi su blaži.Iscjedak je oskudan i ponekad se manifestuje samo kao jedna zamućena kap prije jutarnjeg mokrenja.Čitavo vrijeme infekcije bolesnik je infektivan a mogućnost nastanka gonoroičnih komplikacija je česta (gonoroični prostatitis i epididimitis)
GONOREJA KOD ŽENA
To je ozbiljnije oboljenje nego gonoreja kod muškaraca. Žena ima manje subjektivnih tegoba nego muškarac jer je uretralna cijev kraća. Takva žena je stalni izvor infekcije a postupalne promjene mogu dovesti do steriliteta.
Urethritis gonorrhoica
U akutnoj fazi uz osjećaj svrbeža i pečenja kao i nagona na učestalo mokrenje, prisutan je u početku serozan, a kasnije gnojav iscjedak. Cervicitis gonorrhoica
Subjektivni simptomi su neznatni.U akutnoj fazi izražen je pojačan iscjedak, žućkasto zelenkaste boje.
Komplikacije gonoreje kod žena su bartholinitis, salpingitis, endometritis i proctitis.
TERAPIJA GONOREJE
Lijek izbora je PENICILIN.
ULCUS MOLLE (MEKI ČANKIR)
Bolest se prenosi polnim putem ili direktnim kontaktom putem ozlijeđene kože ili sluzokože, najčešće genitalne regije. Uzročnik bolesti je Haemophilus Ducrey, tanki štapić dužine 1,5 do 2 mikrona. Jedini izvor zaraze je čovjek.
KLINIČKA SLIKA Nakon inkubacije od 3 do 4 dana na mjestu ulaska uzročnika (najčešće genitalno) javlja se crvena mrlja, koja narednog dana pređe u papulu u čijem se središtu nalazi pustula. Pokrov pustule puca i javlja se defekt koji brzo prelazi u ulcus. Ulcus ima okrugao ili ovalan oblik, a dno je prekriveno gnojem.Veličine je zrna prosa do metalnog novčića. Mekan je. Spontano ne boli ali boli na dodir.Uvećani su lokalni limfni čvorovi., koji ubrzo nekrotiziraju i gnojni sadržaj se cijedi na površinu kože.
DIJAGNOZA
Postavlja se na osnovu anamneze, kliničke slike, bojenja, kulturom uzročnika i autoinokulacionim testom.
TERAPIJA
Primjenjuju se Tetraciclini.
CHLAMIDIA TRACHOMATIS INFEKCIJE
Infekcija hlamidijama je jedna od najčešćih iz ove grupe i prenosi se seksualnim kontaktom. Hlamidija je gram negativna intracelularna bakterija. Nakon inkubacije od 1 -3 nedelje, razvijaju se oskudni simptomi bolesti. Kod muškaraca infekcija se manifestuje negonoroičnim uretritisom, a kod žena cervicitisom praćenim bolovima i peckanjem pri mokrenju kao i oskudnom seroznom sekrecijom.
Tegobe su veoma diskretne i obično se zanemaruju. Asimptomatski slučajeva ima oko 40%. Infekcija chlamidijom javlja se i kao postgonoroični uretritis, koji nastaje neposredno po izlečenju gonoroične infekcije.
Epididimitis je najčešća komplikacija kod muškaraca, dok se kod žena osim cervicitisa može razviti okluzija jajovoda (zbog salpingitisa i endometritisa).
Kod oba pola se posledično može javiti sterilitet, kao ozbiljna komplikacija. Dijagnoza se postavlja pregledom uretralnog sekreta, izolacijom, kultivisanjem ili serološkim analizama (DIF, IIF, ELISA). U terapiji se predlažu azitromicin (1 g peroralno, u jednoj dozi) ili doksiciklin (100 mg dnevno), tokom 7 dana. Chlamidia trachomati je intracelularni mikroorganizam te postoji terapijski problem česte hronične infekcije.
LYMPHOGRANULOMA VENEREUM
To je polna bolest izazvana hlamidijama podgrupe A. To je oboljenje tropskih i suptropskih krajeva, a u našoj zemlji se javlja sporadično kod osoba koje su imale seksualne kontakte sa zaraženim osobama tih zemalja.
KLINIČKA SLIKA
Inkubacija traje 1 do 3 nedjelje. Razlikuju se dva stadija rani i kasni. Kod ranog stadija razlikuju se dva podstadija stadijum primarne lezije i stadijum ingvinalnog limfadenitisa.
Primarna lezija kod muškaraca je na glansu, koronarnom sulkusu ili prepucijumu, a kod žena na vaginalnoj porciji uterusa, stražnjem zidu vagine ili malim labijama. Može se javiti i u predjelu usana ili rektuma. Manifestuje se plitkom erozijom, mjehurićem ili papulom. Ingvinalni limfadenitis karakteriše drugi stadijum. U 70% slučajeva je unilateralan, a kod 30 % je bilateralan. Limfni čvorovi su uvećani, srasli međusobno i sa okolnom kožom. Koža iznad limfnog čvora perforira, stvara se hronična fistula kroz koju se dugo vremena luči gust, bjelkasto žućkasti gnoj.
Terapija Primjenjuje se kombinacija Tetraciklina i sulfonamida.
URETRITIS MICOPLASMATICA
Izazivači ovog oboljenja su Ureaplasma urealyticum i Mycoplasma hominis Simptomi bolesti su vrlo slični uretritisu izazvanom Chl.trachomatis, nespecifični, vrlo često oskudni. Kao posledica infekcija Chl . trachomatis i mikoplazmama vrlo često se javlja i Reiterov sindrom, koji obuhvata promene na očima (conjunctivitis) i zglobovima (arthritis). Dijagnoza ovog uretritisa se postavlja izolacijom uzročnika i serološki. Preporučuje se terapija tetraciklinima (200 mg dnevno, tokom 7 dana).
BAKTERIJSKA VAGINOZA
Predstavlja klinički jasno definisan sindrom, koji se karakteriše pojačanom vaginalnom sekrecijom neprijatnog mirisa, krem bele boje uz svrab i peckanje etiologija i patogeneza bolesti još nisu dovoljno razjašnjene. Mogući uzročnici su anaerobne bakterije (Bacteroides spp, Mobiluncus) i anaerobne koke (Gardnerella vaginalis, Mycoplasma hominis). Mikrobiološki se bakterijska vaginoza karakteriše promenom normalne bakterijske flore, umesto dominantnog Lactobacillus spp. Dijagnoza se postavlja klinički i laboratorijski (mikroskopskim pregledom vaginalnog sekreta). U terapiji se primenjuje metronidazol 500mg, dva puta dnevno, (tokom 7 dana).
INFEKCIJE HERPES VIRUSIMA
Bolest se javlja nakon inkubacije od 2 do 20 dana, uz opštu slabost, malaksalost i povišenu temperaturu, a na genitalnim organima javlja se crvenilo sa mehurićima (vezikulama), koje vrlo brzo prelaze u ranice (ulceracije), uz uvećane, bolne regionalne limfne žljezde
Nakon 5 do 7 dana lezije se i spontano povlače.
Za prenošenje infekcije su značajni i asimptomatski prenosioci, s obzirom da je postojanje asimptomatske ekskrecije i potvrđeno pronalaskom ovog virusa u pjuvački, cervikalnom i seminalnom sekretu i to najčešće tokom prodromalnog perioda u prvoj godini nakon primarne epizode, kao i kratko, nakon simptomatske faze. Kod 80 – 90% osoba javiće se i rekurentne epizode, koje po kliničkoj slici mogu biti blaže. Mogući su i asimptomatski slučajevi. Epidemiološki značaj ovog oblika bolesti, zbog mogućeg prenošenja na partnera. Dijagnoza HSV infekcije se postavlja nakon kliničkog pregleda: citodijagnostički, elektronskom mikroskopijom ili identifikacijom virusa. U terapiji se primenjuje aciklovir (tablete, krem, ampulirani oblik leka), najčešće u dozi od 200mg oralno, pet puta na dan tokom 5 dana kod rekurentnog herpesa i profilaktički. Kod HIV pozitivnih pacijenata efikasniji je famciklovir. Od 1930. godine istraživanja na vakcini.
INFEKCIJE HUMANIM PAPILOMA VIRUSIMA
GENITOANALNE BRADAVICE
1% seksualno aktivne populacije ima klinički vidljive anogenitalne bradavice (condylomata acuminata). Incidencija je u stalnom porastu tokom poslednjih godina. Najčešće je oboljenje koje se prenosi seksualnim kontaktom. Izazivač je humani papiloma virus, DNK virus, sa više od 90 tipova. Pojedini tipovi virusa, koji izazivaju ovo oboljenje su na osnovu svog onkogenog potencijala svrstani u HPV niskog i visokog rizika. Od posebnog značaja su visokorizični tipovi (HPV 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45,52, 53, 56), zbog vrlo česte povezanosti infekcije i cervikalne displazije, kao i karcinoma cerviksa. Skoro 100% cervikalnih displazija i kancera povezani sa onkogenim HPV. HPV je detektovan u visokom procentu kod karcinoma vulve ( 50%) , penisa (70%), anusa (70%), oralnih karcinoma. Infekcija se prenosi seksualnim kontaktom, mikrotraume na koži anogenitalne regije neophodne su kao ulazno mesto za HPV infekciju. Infektivnost medju partnerima do 60%. Lezije se lokalizuju u predelu vulve, cerviksa uterusa, penisa i anusa i najčešće su u vidu karfiolastih, šiljatih ružičastih vegetacija.
Lezije se lokalizuju u predelu vulve, cerviksa uterusa, penisa i anusa i najčešće su u vidu karfiolastih, šiljatih ružičastih vegetacija
Osim klinički manifestnih oblika opisana je i latentna infekcija, koja predstavlja rezervoar virusa. Inkubacioni period/ nekoliko nedelja, meseci ali i duže.
Dijagnoza se postavlja kliničkim pregledom, često uz vizeuelizaciju trihlorsirćetnom kiselinom (3-5%), koja čini genitalne bradavice jasno vidljivim, naročito kod kolposkopskog pregleda grlića materice. Kolposkopija je uz citodijagnostički pregled neophodna kod svake osobe ženskog pola sa dijagnozom HPV infekcije.
VIRUSNI HEPATITISI
Hepatitis B virusom (HBV) izazvan hepatitis je akutno zarazno oboljenje jetre.
Infekcija se prenosi putem krvi i drugih telesnih tečnosti (pljuvačka, sperma, vaginalni sekret), pa i ovo oboljenje pripada grupi STI. Ovaj DNK virus je veoma otporan u spoljašnjoj sredini, njegova infektivnost se održava na 60˚ C, preparati joda, alkohol i UV zraci ga ne inaktivišu, formalin i natrijumhipohlorit (varikina) efikasni u inaktivaciji virusnih partikula u svetu postoji oko 300 miliona nosilaca HBV većina predstavlja „zdrave nosioce“, sa normalnim histopatološkim nalazom u jetri. Izdvajaju se i posebne rizične grupe: promiskuitetne osobe, intravenski korisnici psihoaktivnih supstanci i zdravstveni radnici. Nakon uvođenja obaveznog testiranja na HBV, pre transfuzija, značajno je smanjen rizik prenošenja virusa ovim putem posebno je značajan seksualni put prenošenja, a danas češći analni seksualni odnosi, koji obezbeđuju nastanak mikrotraume, kao ulaznog mesta, utiču na lakšu transmisiju virusa. Period inkubacije od 2 do 6 meseci. Klinička slika bolesti u 3 stadijuma:preikterični, stadijum žutice i rekonvalescencije prvi stadijum je nekarakterističan, uz intenzivan svrab javljaju se opšti simptomi, malaksalost, bolovi u zglobovima, gubitak apetita.
U drugom stadijumu su koža i sluzokože žuto obojene, ikterične, zbog povišenog nivoa bilirubina, a u biohemijskim analizama dolazi do porasta vrednosti enzima jetre. Dijagnoza se postavlja na osnovu kliničke slike, epidemiloške enkete i laboratorijskog ispitivanja.
Serološkim ispitivanjem dokazuju se virusni antigeni (HbsAg) i antitela, koja predstavljaju markere infekcije HBV. Vakcinacija, koja je ušla u protokol obaveznog vakcinisanja je najznačajnija mera u prevenciji ove bolesti.
HEPATITIS C
Izazvan je virusom hepatitisa C je akutno zarazno oboljenje jetre, koje se po kliničkoj prezentaciji ne razlikuje od hepatitisa B, osim nešto blaže simptomatologije. Seksualna transmisija je dokazana u malom broju slučajeva. Za razliku od HBV ifekcije nije jasno definisan rizik HCV transmisije u vezi sa seksualnom aktivnošću. Drugi izvori literature svrstavaju HCV infekciju u STI, ali ipak ističu da je polni kontakt manje značajan nego u HBV infekciji. Brojni su subklinički i asimptomatski slučajevi oboljenja. Bolest se češće javlja među rizičnim grupama, a zabeleženi su i inficirani nakon transfuzija. Dijagnoza se postavlja serološkim metodama (specifična antitela na HCV). U terapiji se primenjuje pegilovani interferon i ribavirin.
INFEKCIJE IZAZVANE PROTOZOAMA
TRIHOMONIJAZA
Inkubacioni period 4 do 30 dana. Kod osoba oba pola, nakon seksualnog kontakta ili posredno, različitim predmetima, Javlja se infekcija urogenitalnog trakta, koja se kod žena manifestuje sekrecijom žuzelenog sadržaja neprijatnog mirisa, uz subjektivne tegobe, svrab, peckanje i/ili bolove.
Kod muškaraca su tegobe vrlo diskretne. Prema literaturi 5 – 10% uretritisa izaziva Trichomonas vaginalis. Dijagnoza se postavlja pregledom vaginalnog ili uretralnog sekreta, u nativnom preparatu. Lijek izbora u lečenju ove bolesti je metronidazol (250mg, peroralno, 3 puta dnevno, tokom 7dana ili jednom dozom „minutnim tretmanom“ – 2g u jednoj dozi).
GLJIVIČNE INFEKCIJE
GENITALNA KANDIDIJAZA
Prenošenje ovog oboljenja polnim kontaktom ima manji značaj, nego za ostale STI, s obzirom da su gljivice iz roda Candida deo normalne saprofitne flore Do oboljevanja dolazi na izmenjenom terenu, uz postojanje brojnih predisponirajućih faktora (imunobiloško stanje organizma, endokrinopatije, imunodeficijencije, graviditet, lekovi, uzrast). Javlja se u obliku vulvovaginitisa kod žena, koji se karakteriše svrabom i beličastim, obilnim sekretom Genitalna kandidijaza se javlja u obliku vulvovaginitisa kod žena, koji se karakteriše svrabom i beličastim, obilnim sekretom. Kod muškaraca se dijagnostikuje balanoposthitis candidomycetica, sa promenama na glansu i unutrašnjem listu prepucijuma.
Klinička dijagnoza se potvrđuje laboratorijskim nalazom. U terapiji se primenjuju imidazolski preparati lokalno. Kod upornih predlaže se sistemska terapija (flukonazol 150 mg jednokratno).
EKTOPARAZITARNE INFEKCIJE
ŠUGA (Scabies) Ovo oboljenje, koje izaziva parazit Sarcoptes scabiei, spada u grupu STI, s obzirom da se prenosi direktnim kontaktom, koji podrazumeva i seksualni put prenošenja. Kliničku sliku karakteriše svrab, naročito tokom noći, a manifestacije na koži su vrlo polimorfne (patognomonični kanalići, papule, pustule, nodusi, tačkaste ekskorijacije).
Kliničku sliku karakteriše svrab, naročito tokom noći, a manifestacije na koži su vrlo polimorfne (patognomonični kanalići, papule, pustule, nodusi, tačkaste ekskorijacije).
Krustozni oblik bolesti (Scabies norvegica) je oblik oboljenja sa veoma teškom kliničkom slikom i javlja se kod HIV inficiranih i drugih imunokompromitovanih pacijenata. U terapiji se preporučuje permetrin 5% krem , koji u našoj zemlji nije registrovan, precipitat sumpora u vazelinskoj podlozi (5 -10%), i benzil benzoat gel (10-25%).
PEDIKULOZA
Stidna vašljivost spada u bolesti koje se prenose polnim putem. Od promiskuiteta i higijenskog nivoa stanovnika zavisi incidenca pedikuloze uzročnik ove parazitarne dermatoze Phthirius pubis, može se naći na svim regijama koje su obrasle dlakom, izuzev kosmatog dela glave, a najčešće u pubičnoj regiji.
Karakteriše se izrazitim svrabom. Dijagnoza se postavlja nalazom vašiju i gnjida. U terapiji insekticidi na bazi permetrina (1%), lindan (1%) ili malation (0,5%). Nakon jednokratne primene terapiju treba ponoviti posle 7 dana, zbog razvojnog ciklusa parazita.
Kod pristupa pacijentima sa dijagnozom polno prenosive infekcije neophodna je saradnja pacijenta i lekara. Pravovremeno postavljena dijagnoza, kontrola recidiva, premalignih i malignih lezija, redovni kontrolni pregledi su značajni za ovu grupu oboljenja. Dobrovoljna poverljiva testiranja uz savetovanje povećavaju znanja o STI/HIV i sprečavaju širenje infekcija. Terapiju treba da sprovodi i kontroliše isključivo zdravstveni radnik. Obavezni su i pregledi i terapija partnera.
|
