O HIV-u / AIDS-u

Skraćenice SIDA (na francuskom: Syndrom d'Immunodeficience Acquiese) ili AIDS (na engleskom: Acquired Immune Deficiency Syndrome) znače na našem jeziku sindrom stečenog gubitka sposobnosti imunološke odbrane. Sindrom označava skup simptoma i znakova oboljenja koji se javljaju zbog gubitka sposobnosti imunološke odbrane. Ovaj skup simptoma i znakova oboljenja ne mora da se ispoljava uvijek u punom obimu. U nekim slučajevima ispoljava se samo jedan (npr. slabljenje-gubitak težine), a u nekim slučajevima više njih (zapaljenje pluća, gubljenje težine, otok limfnih žlijezda, pojava tumora na koži i unutrašnjim organima i dr.). Stečeni gubitak imunološke odbrane označava da je neki uzročnik onemogućio imuni sistem da se efikasno brani i savlada invazija su obuhvatile osobe zaražene HIV- om pokazuju da danas neki ispitanici uopšte nemaju simptoma, a kod nekih je prisutno jedino povecanje limfnih žlijezda (generalizovana limfadenopatija). To znači da se nece kod svih osoba zaraženih HIV- om razviti AIDS, vec da to zavisi personalno od osobe do osobe.

Istorijat HIV/AIDS- a

SIDA je relativno skoro prepoznato oboljenje i u tabeli 1 su dati neki bitni datumi u otkriću ovog oboljenja i izolaciji njegovog uzročnika (HIV-a).

Do 1980. HIV je prenošen prije nego sto je SIDA/AIDS prepoznata kao nova bolest.

1981. Epidemija zapaljenja pluća uzrokovana protozoom Penumocystis carinii u Los Anđelesu, SAD.
1981. Epidemija Kapoši sarkoma u Njujorku
1982. CDC (Centar for Disease Control) u Atlanti, definisalo je ovo oboljenje koje je dobilo naziv AIDS.
1983. U laboratoriji Luk Montagnier- a izolovan je virus LAV kao uzročnik side.
1984. U laboratoriji Robert Galoa NIH Bethesta Izolovan indentičcan virus sa LAV i nazvan HTLV III.
1984. In vitro dokazana antivirusna aktivnost ZIDOVUDINA u sprječavanju umnožavanja virusa.
1985. Razvijen prvi komercijalni ELISA test za dokazivanje antitijela na virus uzročnik AIDS- a.
1985. Pri Saveznom zavodu za zaštitu zdravlja SFRJ formirana ekspertska komisija za borbu protiv AIDS- a.
1985. Početo sa testiranjem krvi na HIV u Jugoslaviji.
1985. U Jugoslaviji identifikovana prva dva oboljela od AIDS- a (VMA).
1986. Specijalni komitet predložio da se uzročnik nazove HIV I.
1986. Među oboljelima u zemljama zapadne Afrike izolovan uzročnik side različit od HIV- a i dobio naziv HIV II.
1987. Svjetska zdravstvena organizacija usvojila program za borbu protiv side koji 1988 postaje Globalni program za borbu protiv side.
1987. U Jugoslaviji donijet zakon o obaveznom testiranju krvi, krvnih produkata, tkiva i organa.
1989. 1. decembar ustanovljen kao Svjetski dan borbe protiv side.
1989. U Crnoj Gori zabilježen prvi slučaj jedne osobe nosioca HIV- a (u Kotoru).
1991. Ustanovljena «crvena traka» kao međunarodni znak borbe protiv side.
1996. Globalni program za borbu protiv side stavlja se pod okrilje Ujedinjenih Nacija kao UNAIDS program.
1998. Osnovan CAZAS.

1981. Ljekari u Los Anđelesu su bili iznenađeni da se u grupi, na izgled zdravih, mladih ljudi razvilo se zapaljenje pluća uzrokovano mikroorganizmom Pneumacystis carinii, koja je do tada takvo oboljenje izazivala samo kod osoba koje su imale oštećen imunološki odbrambeni sistem, kao posledicu primanja citostatičkih lijekova u liječenju raka ili lijekova za smanjenje imunološke reaktivnosti kod transplatacije organa ili liječenja autoimunih oboljenja.

Iste te 1981. godine ljekari u Njujorku su zapazili kod mladih ljudi, dotle potpuno zdravih, pojavu Karpo i sarkoma, jedne vrste raka kože koji se takođe javlja kod osoba kojima je smanjena imunološka reaktivnost. Za obje ove grupe bilo je karakteristično da su sve oboljele osobe bili muškarci, homoseksualci među kojima su mnogi imali i druge polno prenosive bolesti, kao sto su sifilis i gonoreja.
Ubrzo su se pojavili oboljeli koji nijesu homoseksualci, ali su koristili droge intravenski i hemohiličari koji boluju od nedostatka jednog krvnog faktora, koji onemogućava normalno zaustavljanje krvarenja i zbog toga moraju da dobijaju taj faktor dobijen iz krvi zdravih osoba.

Svi ovi nalazi su omogućili da CDC (Centar za kontrolu bolesti) u Atlanti definišu pojavu novog oboljenja nazvanu AIDS (stečeni gubitak imuniteta) i da se već tada pretpostavi da ovo oboljenje izaziva Činioc koji se prenosi putem seksa ili krvi.

U laboratoriji Prof.Luk Montagniera, u Pasterovom institutu u Parizu 1983. , izolovan je virus dobijen iz povećane limfne žlijezde oboljelog sa znacima oštećenog gubitka imuniteta i nazvan LAV (Lymphadenophaty Associated Virus).

U laboratoriji Prof. Roberta Galloa u NIH (National Institute for Health) Bethesta 1984. godine, izolovan je virus kod oboljelih od AIDS- a, koji je bio sličan sa ranije dva izolovana virusa u istoj laboratoriji, koji su izazivali leukemiju T linfocita kod ljudi (HTLV1 i HTLV2 (Human T leukemia Virus)) i nazvan je HTLV3.

Kako je bilo pokazano da su ova dva virusa identična, 1986. međunarodni komitet ga je nazvao HIV. Nalaženje novog tipa HIV-a, među oboljelima u zapadnoj Africi, koji izaziva isto oboljenje, ali se razlikuje po strukturi od prethodno izolovanog virusa ; dobili su nove oznake HIV 1 odnosno HIV 2.